Niyaz Baba, Gümüşhacıköy'ün manevi haritasında önemli bir yer tutan, halk arasında kerametleri ve hikâyeleriyle yaşatılan bir erendir. Türbesi İmirler Köyü sınırları içindeki İnegöl Dağı üzerindedir.
Konum ve Yapısı
- Yer: İmirler Köyü, İnegöl Dağı — Gümüş Beldesi'ne yaklaşık 17 km mesafede
- Mimari: İki odalı türbe; bir odada Niyaz Baba'nın sandukası, diğer odada ibadet bölümü
- Çevre: Ağaçlar arasında düzenli bakımlı bir mekân
Tarihî Bağlam
Rivayetlere göre Niyaz Baba Horasan coğrafyasından Anadolu'ya gelmiş, bu bölgeye yerleşip çobanlık yapmış bir derviştir. Bazı yerel anlatımlarda doğumu 1240 Babai isyanı dönemine tarihlenir. Anadolu Aleviliği geleneğindeki Horasan-erenleri silsilesiyle ilişkilendirilir.
Arkeolojik Tescil
Türbenin çevresi 2014 yılında 1. derece arkeolojik sit alanı olarak resmi kayıtlara geçmiştir. Yapılan kazı çalışmalarında bulunan ve Niyaz Baba'ya ait olduğu düşünülen balta ve kılıç bugün Amasya Müzesi'nde muhafaza edilmektedir.
Niyaz Baba Kültür Etkinliği
Her yıl Temmuz ayında İmirler Köyü Sultan Yaylası'nda düzenlenen “Niyaz Baba Kültür ve Sanat Etkinliği”, ilçenin manevi takvimindeki kalıcı buluşmalarından biridir. Etkinlik, İmirler Köyü Niyaz Baba Sosyal Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği tarafından organize edilir; 2024 itibarıyla 15. yılını aşmıştır.
Manevi Mirası
Niyaz Baba türbesi yalnızca bir mezar yeri değil; İmirler köyü'nün kuruluşunun manevi temellerinden biri olarak kabul edilir. Niyaz Baba'dan sonra silsileyi Cüneyt Baba'nın, ardından İmir Dede'nin sürdürdüğü; köy adını da bu son ismin verdiği rivayet edilir.